NAJAAR 2023
Lezing 27 november 2023
Thijs Lijster: De meenten, wat we gemeen hebben
Lijster richtte voor een ruim publiek zijn aandacht op de ‘meenten’ (commons), een concept waar de laatste jaren veel belangstelling voor is in de politieke filosofie en economie. Elinor Ostrom heeft er in 2009 zelfs een Nobelprijs voor gekregen. De meent (of ‘het gemeen’) is een goed of bron dat niemands bezit is, maar waar iedereen gebruik van kan maken. Volgens Thijs Lijster fungeert het als bruikbaar alternatief naast het klassieke onderscheid tussen het puur publieke en het private. Bovendien veronderstelt de meent een alternatief mens- en wereldbeeld, dat ons een uitweg kan bieden uit de crisis van het neoliberalisme.
Thijs Lijster is als theoretisch filosoof verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit Antwerpen een productief schrijver. Zijn boeken De grote vlucht inwaarts (2016) en Kijken, proeven, denken (2019) werden genomineerd voor de Socrates wisselbeker. In de reeks Nieuw Licht publiceerde hij het pamflet Verenigt U! Arbeid in de 21e eeuw. In oktober 2022 verscheen zijn boek Wat we gemeen hebben bij de Bezige Bij. Wie zijn lezing nog eens wil nakijken, kan hier terecht.
Lezing 16 oktober 2023
Prof. Theo de Wit: Natiestaten, rechtsstaten, schurkenstaten
De oorlogen tussen Rusland en Oekraïne en die tussen Israël en Hamas schudden Europa wakker uit een lange periode van vrede en voorspoed. Deze oorlogen vormden het decor voor een fundamentele behandeling door Theo de Wit over het recht van soevereine staten om oorlog te voeren. Wie bepaalt of een staat souverein is? Waar komt dat vandaan? En is er een verschil tussen staten of staatsvormen met een parlementaire democratie of een dictator aan het hoofd? Theo de Wit nam ons mee in een uur lang betoog naar antwoorden in de politieke filosofie.
Belangrijk begrip in dit complexe onderwerp is het tweetal rede (ratio) en wil (voluntas). Niet de ‘waarheid’ van de rede is beslissend, maar de wil van de meerderheid van de bevolking. Dat veronderstelt een zekere eenheid, homogeniteit of patriottisme. En, zoals onze inleider toevoegde, de wil tot handelen, hetgeen dan weer een staat tot een souvereine (= zelfstandige) actor maakt op het politieke wereldtoneel.
Voor wie het allemaal nog 'ns wil nalezen, heeft Theo de Wit zijn lezing voor ons beschikbaar gesteld. Klik hier.
Lezing 18 september 2023
Anouk de Jong: AI. Kans of kwelgeest?
Promovenda aan de Universiteit Twente Anouk de Jong nam ons mee in de wondere wereld van artificiële intelligentie oftewel AI. Zij slaagde er in om het geïnteresseerde publiek op een nuchtere en gedegen wijze te informeren over het fenomeen en duidelijke richtlijnen toe te lichten, hoe de snelle ontwikkelingen van dit werkveld kunnen worden (bij)gestuurd. Privacybescherming is zeker één van deze richtsnoeren. Het was mooi om te merken hoe concrete voorbeelden uit de beroepspraktijk van journalisten, medici en de politiek aanspraken bij de bezoekers en voor debat zorgden. Voor wie het allemaal nog 'ns wil nalezen, heeft Anouk de Jong haar lezing voor ons beschikbaar gesteld. Klik hier.