NAJAAR 2025
Lezing 15 september 2025
Hein van Dongen: Denken in veelvoud
Filosofie is niet op zoek naar de ene, algemeen geldige waarheid tegenover de diverse werkelijkheid, maar filosofie ontstaat bij verschillen in perspectief. De basis daarvoor is contact met andersdenkenden. Denken in veelvoud betekent dat je je niet alleen passief laat informeren over de visies van anderen, maar dat je die ideeën ook in je eigen denken een plaats probeert te geven. Daarmee komen we ook enkele eenzijdigheden van de westerse filosofie op het spoor, zoals onze instrumentele houding ten opzichte van de natuur, of het idee dat bewustzijn een soort eenmanszaak is. Vanuit een pluralistische filosofie wordt de wereld van in zichzelf besloten 'dingen' of 'zelven' een wereld van relaties.
Lezing 20 oktober 2025
Marthe Kerkwijk: Aan wie dank ik mijn zelfregie? Pleidooi voor sociale autonomie
Persoonlijke autonomie is een belangrijk begrip in de filosofie. We willen graag autonome personen zijn én de autonomie van anderen respecteren. Autonomie gaat namelijk over de waardigheid van het individu en over het vermogen een authentiek leven te leven. Sinds Immanuel Kant verbinden we autonomie met onafhankelijkheid en met de wil. Volgens Kant ben je autonoom als je je niet laat beïnvloeden door anderen, en als je jezelf middels een wilsbesluit de morele wet stelt. Critici wijzen erop dat we helemaal niet onafhankelijk zijn, en dat onze wil bovendien niet vrij is. Maar moet daarom het idee van autonomie maar overboord? Volgens filosoof Marina Oshana niet. Autonomie is een waardevol concept dat vraagt naar de mate waarin we regie hebben over ons eigen leven. Daarvoor zijn het lichaam, de context en vooral de relaties waarin we ons bevinden van groot belang.
Tijdens deze lezing gingen we op zoek naar een sociale opvatting van autonomie, die minder zwaar leunt op onafhankelijkheid en de wil, en die past bij de rommelige omstandigheden van het menselijk bestaan.
Lezing 17 november 2025
Evert van den Berg: De filosofie in het denken van Eckhart
Net als in zijn net verschenen boek “Leven om te leven. Eckhart in een ander licht” betoogde Van de Berg dat de middeleeuwse Dominicaner monnik en theoloog Meester Eckhart zeer zeker ook een plaats in de geschiedenis van de filosofie verdient. Eckharts ideeën zijn door latere filosofen uit diverse scholen uit zijn werk gedestilleerd en opnieuw geformuleerd. Bekende namen zijn de Franse denker Michel Henry en de Japanse Kyoto-filosoof Ueda. Op de voorgrond staan daarbij Eckharts gedachten over de grond van ons bestaan en de vraag hoe we van daaruit kunnen leven.